İzohips (Eş Yükselti Eğrisi) Nedir ve İzohipslerin Özellikleri
 

İzohips (Eş Yükselti Eğrisi) Nedir ve İzohipslerin Özellikleri

Kategori: Coğrafya

İzohips ve İzobat Nedir?

Yeryüzünde deniz seviyesine göre aynı yükseltiye sahip olan noktaların birleştirilmesi ile elde edilen kapalı eğrilerle gösterilir. Bu eğrilere izohips (Eşyükselti) eğrileri denir. En sık kullanılan yöntemdir.[1] Eğrilerin sık ya da seyrek olması yüzey şekilleri hakkında bilgi verir. Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleştirilmesi ile oluşturulan eğrilere ise "izobat" (eş derinlik) denir. Kıyı çizgisi, izohips ile izobatların kesişme noktalarıdır. İzohips yöntemi haritalarda yer şekillerini gösterme yöntemlerinden en yaygın olanıdır. Bu yöntemle çizilmiş haritaların kullanımını kolaylaştırmak için belirli yükseltiler farklı renklerle gösterilir[2]

İzohipslerin Özellikleri

  1. İç içe kapalı eğrilerdir.
  2. Yeryüzü şekillerini yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.
  3. En geniş izohips eğrisi en alçak yeri, en dar izohips eğrisi en yüksek yeri gösterir.
  4. 0 metre eğrisi deniz kıyısından geçer. Kara ile denizin birleştiği deniz kıyısını düz bir çizgi halinde takip eder. Buna kıyı çizgisi adı verilir.
  5. İki izohips eğrisi arasındaki yükselti farkına eküidistans (izohips aralığı) denir.
  6. Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi oluşmuş ise buna sırt denir.
  7. İzohipsler eşit yükselti aralıklarıyla çizilirler. Birbirini takip eden iki izohips eğrisi arasındaki yükselti farkı (equidistans) haritanın tamamında aynıdır. (NOT: İzohipsler arasındaki yükselti farkını haritanın ölçeği belirler. Büyük ölçekli haritalarda yükselti farkı küçük iken, küçük ölçekli haritalarda fark büyüktür.)
  8. Bir eğri üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri aynıdır. (Başka bir deyişle; aynı izohips üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri birbirine eşittir.)
  9. Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek izohips eğrisini çevreler.
  10. İzohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alırlar.
  11. İzohipsler birbirini kesmezler.
  12. Birbirini kuşatmayan komşu iki izohips aynı yükselti değerlerine sahiptir.
  13. Akarsuyun her iki yanındaki eğrilerin yükseltisi aynıdır.
  14. Eş yükselti eğrilerinin sık geçtiği yerlerde eğim fazla, seyrek geçtiği yerlerde eğim azdır.
  15. İzohips eğrilerinin sık geçtiği yerlerde; a) Eğim fazladır. b) Akarsuların akış hızları fazladır. c) Akarsuların aşındırma gücü fazladır. d) Akarsuların aşındırması derine doğrudur. e) Kıta sahanlığı dardır. f) Dağa tırmanma zordur. g) Zirveyle etek arasındaki mesafe azdır.
  16. İzohips eğrilerinin seyrek geçtiği yerlerde; a) Eğim azdır. b) Akarsuların akış hızları azdır. c) Akarsuların aşındırma gücü azdır. d) Akarsuların aşındırması yana doğrudur. e) Kıta sahanlığı geniştir. f) Dağa tırmanma kolaydır. g) Zirveyle etek arasındaki mesafe fazladır.
  17. İzohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alır. Buralar zirve olarak tanımlanır.
  18. İzohipsler yeryüzü şekillerinin kuşbakışı görünümünü belirler.
  19. En geniş izohips halkası en alçak yeri, en dar izohips halkası ise en yüksek yeri gösterir.
  20. Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek bir izohipsi çevreler. Ancak çukur yerlerde bunun tersi geçerlidir.
  21. İzohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelfi) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Başka bir ifade ile, alçak kıyılarda deniz sığ, yüksek kıyılarda deniz derindir.
  22. Çukurluklar, derinlik istikametinde ok işareti konularak gösterilir. (Krater, polye, obruk gibi)[1][2][3]

İzohips Haritalarda Yeryüzü Şekillerinin Gösterilmesi

tepe, zirve, izohips

1. Tepe (Doruk, Zirve): İzohips haritalarında iç içe geçmiş eğriler şeklinde gösterilir. En içte bulunan eğri en yüksek yeri gösterir. Burada bir nokta (.) bulunur. Bu da en yüksek noktanın bulunduğu yeri gösterir.

vadi, izohips

2. Vadi: İzohipslerin en dar izohips istikametine doğru “V” şeklinde girinti yaptıkları yerlerdir.

boyun, izohips

3. Boyun: İki tepe arasında kalan en alçak kesimlerdir. İzohips haritalarında birbirini kuşatmayan komşu izohipsler arasında kalan yerlerdir.

4. Sırt: İki yamacın birleştiği yüksek kesimlerdir.İzohips haritalarında eğriler, yükseltinin arttığı yöne doğru ağzı açık “V” şeklinde uzanırlar. Sırtlar su bölümü çizgilerini oluştururlar.

5. Yamaç: Sırtların her iki tarafında kalan kısımlardır.

çanak, izohips

6. Çanak: Çevresine göre alçakta kalan çukur sahalardır. Çanağın başladığı yerden bittiği yere kadar ok işretleri ile gösterilir. Kabarık eğrilerde her eğri daha yüksek olan eğrileri kuşatırken, çukur yerlerde durum bunun tam tersinedir; her eğri daha alçak yerleri kuşatır.

delta, izohips

7. Delta: Akarsuların denizi doldurmaları sonucunda oluşan ovalardır. Haritalarda kıyı çizgisi denize doğru üçgen şeklinde uzanan çıkıntıyla gösterilir.

8. Kıyı Çizgisi: Denizle karanın birleştiği kesimlerdir. Kıyı çizgisi daima 0 m olarak kabul edilir.

haliç, izohips

9. Haliç: Gelgit akıntıları nedeniyle akarsu ağızlarının genişlemesi sonucunda oluşan koylardır. Kıyı çizgisi akarsu ağzında karanın içerisine doğru girmiştir.

plato, izohips

10. Plato: Akarsular tarafından derince parçalanmış yüksek düzlüklerdir. Plato düzlüklerinde izohips sayısı azalır. Akarsu çevresinde izohipslerin sıklaştığı görülür.



11. Falez (Yalıyar): Dik yamaçlı kıyılardır. Haritalarda falez, birkaç izohips eğrisi, kıyı çizgisi üzerinde üst üste çakışmaktadır.[1]

Fiziki Haritalardan Yararlanma

a. Profil Çıkarma: Haritada profili istenen doğrultunun geçtiği yerlerin özellikleri göz önünde bulundurularak çıkarılabilir. Bunun için doğrultunun;

  1. Başladığı, geçtiği ve bittiği yükseltiye,
  2. Geçtiği tepe sayısına,
  3. Geçtiği yerlerin eğimine bakılarak bulunabilir.

b. Yükselti Farkı: İzohips aralığıyla, iki izohips arasındaki yükselti farkı çarpılarak bulunur.

c. Sıcaklık Farkı Bulma: sıcaklık değerleri her 100 m'de 0.5°C değişir. Yükselti arttıkçasıcaklık azalırken, yükselti azaldıkça sıcaklık artmaktadır.

d. Eğim Hesaplama: Bir yüzeyin yatay bir düzleme yapmış olduğu açıya eğim denir. Başka bir ifade ile iki nokta arasındaki yükselti farkının yatay uzunluğa oranıdır.

Eğim Hesaplama

Eğim: Topoğrafya yüzeyinin yatay düzlemle yaptığı açıya eğim denir. Eğim, Eğim = Yükseklik (m) * 100 / Yatay Uzaklık formülü ile hesaplanır.

Örnek 1

A - B arasındaki uzaklık 1 / 600.000 ölçekli haritada 4 cm gösterilmiştir. Aralarındaki yükselti farkı 1200 m. olduğuna göre, A ile B arasındaki eğim binde (%o) kaçtır?

Çözüm

A B arasındaki gerçek uzaklık; 4 * 6 = 24 km olduğuna göre,

Eğim = Yükseklik Farkı (m) / Yatay Uzaklık (m) * 1000
Eğim = 1200 / 24.000 * 1000
Eğim = %o 50'dir.

UYARI: Eğim yüzde (%) olarak hesaplanırken 100 ile, binde (%o) olarak hesaplanırken 1000 ile çarpılır.[1]

Örnek 2

Ölçeği 1:25.000 olan bir haritada, iki nokta arasındaki uzaklık, 10 cm'dir. Buna göre iki nokta arasındaki uzaklık, yüzde kaçtır?

Çözüm

İki nokta arasındaki (gerçek) uzaklık (l):

GU = HU x Ölç.Pd => GU = 10 x 25.000

GU(l) = 250.000 cm = 2500 metre.

h = 250 metre, l = 2500 metre ise; E = ( 250 / 2500 ) x 100 =  [4]

Kaynaklar

[1] cografyalise.blogcu.com/izohipsler-ve-ozellikleri_20465751.html
[2] lise1.bloggum.com/yazi/izohips-es-yukselti-egrisi-yontemi.html
[3] cografyadersanesi.blogcu.com/haritalarda-yeryuzu-sekillerini-gosterme-yontemi_3347025.html
[4] www.e-cografya.com/images/sayfalar/dersnotu/lise1/04.izohipsler.pdf





Bu sayfa hakkındaki son yorum:
Yorumu gönderen: İSİMSİZ, 13.12.2014 12:00:26:
Güzel olmuş,sağolun.

Yorumu gönderen: eyup, 04.12.2014 19:18:33:
yusuf zekana hayran kaldım :D

Yorumu gönderen: mustafa, 09.11.2014 19:40:00:
allah razı olsun yarın sınavım var hocada slayttan anlatıyor ne yazdırıyor ne bişi çok işime yaradı kim yaptıysa ellerine sağlık :)

Yorumu gönderen: ecem, 09.11.2014 06:47:59:
biraz karışık ama yine de güzel çok teşkrlerr :D

Yorumu gönderen: eren, 08.11.2014 21:13:01:
tam istediğim şey sınavdan iyi alırsam sevap pointleriniz artsın inşallah

Yorumu gönderen: NECMETTİN GAZİOĞLU, 10.10.2014 13:07:20:
GÜZEL OLMUŞ

Yorumu gönderen: Emre Uyan, 28.09.2014 11:52:36:
Harika bi sayfa çok düzenli çok işime yara tşk.

Yorumu gönderen: sinem, 09.01.2014 15:50:59:
çok güzell

Yorumu gönderen: xyz, 25.12.2013 18:45:06:
harikaa

Yorumu gönderen: esma, 16.12.2010 18:46:09:
çok beğendim yarın sınavım var inşallah yardımcı olur

Yorumu gönderen: ece, 13.12.2010 17:39:07:
bence çok güzel olmuş ellerinize sağlık

Yorumu gönderen: mete, 12.12.2010 10:06:44:
gzl :)

Yorumu gönderen: O.E.E, 08.12.2010 19:06:30:
Teşekkürler..Süper olmuş çok işime yaradı.

Yorumu gönderen: HERO LAZ, 01.12.2010 14:05:41:
VALLA HİÇ İYİ OLMAMIŞ HEP KİTABDAN ALINTIYAPMIŞ SINIZ

Yorumu gönderen: sefer, 29.11.2010 18:21:48:
bu sayfayı kim hazırladıysa tşkr ederim eyyvallah

Yorumu gönderen: yasemin, 28.11.2010 18:03:29:
süper olmuyş çokkkkk teşekkürler gerçekten performans ödevimi yaptım çokkkkkkkkkkk teşekkürler

Yorumu gönderen: Shêkêr_Tuqçê, 27.11.2010 17:39:58:
tşkr ederim bilqiler baya işime yaradı...!!!

Yorumu gönderen: erenn, 25.11.2010 18:20:29:
iyi olmuş ellerinize sağlık

Yorumu gönderen: ümit, 24.11.2010 18:56:52:
bu siteyi hazırlayana çok teşekkür ederim çok işime yaradı

Yorumu gönderen: coğrafyacı baran, 23.11.2010 21:33:59:
çok işime yaradı tşk

Yorumu gönderen: şeyhmus, 22.11.2010 18:48:42:
çok teşekkür ederim hocamız arkadaşlar konuştuğu için haca dersi anlatmadı bende internetten çalıştım en iyi anlatım bence sizindi

Yorumu gönderen: ümit, 17.11.2010 11:53:37:
bu konular iç bişe anlamadım karışık sorular bana yardım edermısınız

Yorumu gönderen: seda, 08.11.2010 16:19:13:
ne güzel ama onların hepsinin bir arada olduğuşey yok o lazım bana yha :)

Yorumu gönderen: yasmin, 03.11.2010 15:41:47:
ÇOKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKK TEŞEKKÜR EDERİM

Yorumu gönderen: nuh karataş, 29.10.2010 20:26:15:
tek kelimeyle şahane

Yorumu gönderen: yanlızkurt, 26.10.2010 19:46:20:
güzel ama eksiklikler var daha çok ayrıntı olursa dahada faydalı olur..tşk

Yorumu gönderen: aa, 25.10.2010 19:09:58:
güzel olmuş

Yorumu gönderen: buse, 22.10.2010 14:49:22:
örnekler çoq az yhaaa

Yorumu gönderen: eftelya, 22.10.2010 13:15:53:
çok begendim bırrr aaaa voo

Yorumu gönderen: AkTePeLi SeFa, 19.10.2010 18:49:44:
Teşekkür ederim elinize salık çok güzel olmuş ve ayrıca çok güzel bilgi vermişsiniz çok işime yaradı okulda bu bilgiler çok işime yarayacak :) AkTePeLi SeFa

Yorumu gönderen: mehmet şamLı =), 14.10.2010 21:53:40:
vaLa cok tesekkuR edrım sozLudeN gecTımmmm (=

Yorumu gönderen: ßYdÆrKd€ViL, 14.10.2010 17:02:21:
valla süper olmuş,ödevime çok yardımcı oldunuz emeği geçen herkese teşşekkür edrim... XD :-)

Yorumu gönderen: ayşe, 14.10.2010 16:14:25:
hiç işe yarar birşey yok

Yorumu gönderen: BuRcU, 14.10.2010 14:22:57:
Çok teşekkür ederim işime yaradı bizim hoca cok beğendi yazılıda da çıktı örnekleriniz biraz daha çok olsaydı bence daha iyi olurudu

Yorumu gönderen: serqen, 12.10.2010 16:00:59:
bu ne hiç ii deil

Yorumu gönderen: burak, 11.10.2010 20:48:34:
abi ellerinizi sağlık ödevimi çok iyi bir şekilde hazırladım. thank you verry much

Yorumu gönderen: İMPARATOR, 09.10.2010 17:15:28:
allah sizden razı olsun siz olmasanız yanmıştık valla..:):)

Yorumu gönderen: nimett, 05.10.2010 15:40:30:
valla çok işimi gördü kim yaptıysa thank you çooooooook

Yorumu gönderen: esraisin, 30.09.2010 18:15:05:
teş..ederm harika sözlüden gectm

Yorumu gönderen: hüseyin , 10.02.2010 19:32:08:
tşkler olsun yardımcı eğitimci olmak süper bir şey çalışmamıza neden olmalırını sağlıyorlar saygılarımla

Yorumu gönderen: yorgun şair, 26.01.2010 17:50:50:
cozel hazırlanmış sağ olun tşk

Yorumu gönderen: selma, 13.01.2010 19:25:07:
çok güzel çok yardımcı oldu

Yorumu gönderen: << GFß >>, 11.01.2010 22:38:33:
Harika olmuş Elinize Sağlık

Yorumu gönderen: özlem, 11.01.2010 17:34:10:
gerçekten çok güzel olmuş.benim işime çok yaradı.hazırlayan her kimse ÇOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOk teşekkür ederim

Yorumu gönderen: ERKAN, 10.01.2010 10:53:18:
HARİKA OLMUŞ SİZLERE VEYA SANA SEVİYORUM TŞK

Yorumu gönderen: samet, 08.01.2010 08:37:37:
bu bilgiler içinçook teşekur ederim ama bir kaç örnek vermiş olsaydınız daha iyi olurdu ...

Yorumu gönderen: >>>>>SÜRGÜN KARİZMA>>>>>, 08.01.2010 07:50:42:
gerçekten güzel olmuş bende beğendim

Yorumu gönderen: muhterem, 07.01.2010 09:39:45:
güzel olmuş

Yorumu gönderen: MIDI, 06.01.2010 20:25:07:
adamsınız lan siz :) (teşekkürler)

Yorumu gönderen: gamze , 18.12.2009 16:45:51:
valla helal olsun e anca daha ne olsun



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
  19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 16831177 ziyaretçi (63118424 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.