Apokalypsis
 
Apokalypsis, Apocalypsis

Apokalypsis

Hazırlayan: Akhenaton

"Apocalypsis", insanlığın yazgısını etkilediğine inanılan yapıtlara verilen addır. Bu kutsal yapıtlar, özellikle Hıristiyan inancında Yuhanna, Petrus ve Pavlus’un kitapları, Yahudilik’te ise Hanok ve Baruh’un eserleridir. Bu yapıtlarda insan yazgısını açıklayıcı nitelikte bilgiler olduğuna inanılmaktadır.[1] İslam inancında ise Hz. Muhammed’in kıyametin çıkışı ile ilgili alametleri haber veren hadisleri, apokalypsis örneği olarak gösterilebilir.(Akhenaton notu)

"Apokalypsis", özel anlamda Yeni Ahit’in son bölümü olan "Vahiy" ya da "Esinleme" bölümünün Grekçe adıdır. Kelime anlamıyla perde arkasında gizli kalan sırların perdenin açılışı ile gün yüzüne çıkması demektir.[2]

"Apokalypsis" (apokalips) sözcüğü, “örtüsünü açmak” ya da “ortaya çıkarmak” anlamlarına gelir. Bu isim, Vahiy kitabındaki sözlerin anlamına ışık tutar, çünkü bu sözler saklı olan şeyleri ve yazıldıktan uzun zaman sonra olacak olayları ortaya çıkarır. Bu kitaptaki peygamberlik sözlerinin birçoğu henüz gerçekleşmemiştir.[3] Bu kelime, Yeni Ahit’te; gelecek, âlem ve özellikle de Tanrı hakkındaki gizli hakikatlerin, ilahî bir yolla, açıklığa kavuşturulmasına işaret etmek için kullanılmıştır.[4]

"Apokalypsis", genel olarak "revelation" (esinleme-vahiy) kelimesi ile karşılanmakta [5] olup açığa çıkarma, perdesini kaldırma [6] gibi anlamlar ifade etmektedir. Bu yakınlıktan ötürü her iki terimin zaman zaman birbirlerinin yerlerine kullanıldığı görülmektedir. Örneğin, Yeni Ahit’in son kitabı, hem "Revelation" hem de "Apocalypse" şeklinde isimlendirilmektedir.

Apokalips, bir tür vahiy olarak kabul edilmekle birlikte bu metinlerin çoğunlukla gelecekle ilgili bilgi sunmasından dolayı diğer vahiy metinlerinden farklı kabul edilirler. Genellikle geleceğe ve özellikle dünyanın sonuna dair olan ve kehanetler içeren bu bilgilerin çoğunlukla bir melek ya da metafiziksel bir varlık tarafından özel bir tarzda verildiği söylenilir.[7][8][9]

Birkaç istisna dışında, kozmik devrenin sonuyla; beşinci dünyayla ilgili Maya kehaneti muhafazakar Hıristiyanların yorumladığı (ya da yanlış yorumladığı) "apokalips" terimine benzer şekilde insanlığın ve maddi dünyanın fiziksel olarak yıkımı (destruction) şeklinde algılanmıştır. Öyle ki, milyonlarca Amerikalı Hıristiyan bu küresel yıkım sırasında kendilerinden geçeceklerine ve Hz. İsa ile bir olacaklarına inanmaktadırlar. Bu şekilde düşünen insanlar, "apokalips" (Yünanca Apokalypsis) teriminin orijinal ve gerçek anlamının “yıkım” değil, “örtüyü açmak”, “açığa çıkarmak” olduğu gerçeğinin farkında değillerdir. Bu durum insanlığın büyük bir çoğunluğundan gizli tutulan bazı sırların belirli seçkin kişilere açıklanmış olması ile ilgilidir. Bu sözcüğün yanlış yorumlanmasına muhtemelen, “devrin sonunda açığa çıkış” anlamına gelen “apokalypsis eschaton” ifadesi neden olmuştur.[10]

Apokalypsis türü, kehanetçilikle yakından ilgili edebiyat türüdür. İlk örnekleri Hazkıyal’in kehanetlerinde, gelişmiş biçimi Danyal’in kitabında ve Hıristiyanlık dönemindeki Kutsal kitap dışı yazılarda görülür. Yuhanna’nın Apokalypsis’i de bu türe girer. Başlıca özellikleri şunlardır: eser geçmişte ünü olan bir yazara (Nuh, Musa) mal edilir, olaylar yazarın bildikleriyle beraber kehanetler biçiminde verilir; vahiyler, derin sembollerle yüklü (renk, rakam) birtakım hayaller biçiminde sunulur. Amaç, dünyanın sonunda da olsa, son sözün Allah’ta kalacağını göstermektir.[11]

Bu türün Hıristiyan literatüründeki en önemli temsilcisi kabul edilen ve aynı zamanda kanonik olan Vahiy (Apokalips) kitabının yazarı Yuhanna, geleceğe dair sunduğu bilgilerin kaynağını şöyle ifade eder: [8]

"Bu kitap, İsa Mesih’in apokalipsidir. Tanrı, yakın zamanda olması gereken olayları kullarına göstermesi için İsa’ya bu esini verdi. O da gönderdiği kendi meleği aracılığıyla bunu kulu Yuhanna’ya iletti." [12]

Yahudi apokalypsis’leri Hıristiyanlık çağının yaklaştığı günlerde, Yahudilerin, özellikle Mesih ile ilgili düşüncelerini açıklama bakımından çok değerli birer belgedir. Başlıcaları şunlardır:

✔ Hanok’un Kitabı, bu peygambere mal edilen kerametlerin ve diğer yazıların tümü;
✔ Hanok’un Sırlar Kitabı, Hanok’un, dünyanın yaradılışı ve geleceği ile ilgili kehanetleri;
✔ Musa’nın Göğe Çıkısı. Bu eserde Hz. Musa’nın ümmetinin Kenan diyarına girişinden kral Herodes IV Esdras devrine kadar başına gelenleri anlatır: Kudüs ile Tapınak’ın yıkıntıları karşısında bir Yahudi’nin çektiği acılar.
✔ Barukh’un Apokalypsis"i, Yahudilerin ahret ve Mesih ile ilgili görüşleri.[11]

Hıristiyan Apokalypsis’leri ise şunlardır:Petrus’un Apokalypsis’i herhalde yunanca yazılmıştı (cehennemliklerin azabı, doğruların ödüllendirilmesi); Paulus’un Apokalypsis’i ve üstte de bahsettiğimiz Yuhanna’nın Apokalypsis’i.

M. S. 95’lere doğru, Domitianus zamanında kaleme alınan Vahiy/Esinleme bölümü, Roma imparatorluğunun zorlu işkenceleri karşısında şaşıran Hıristiyanların ümitlerini tazeleme amacını güder. Kısa bir girişten sonra yazar, hayallere geçer: İsa’nın zaferi; Kilisenin uğradığı işkenceler ve kilisenin zaferi, önderleri İsa’nın zaferine güvendikleri için Hıristiyanların korkacak bir Şeyleri yoktur, çünkü İsa öbür dünyada ruhlarını kurtaracaktır; gökteki Kudüs günden güne ,Hıristiyanlarla dolup taşmaktadır. Eserde semboller birbirini kovalar: Kuzu, Kadın, Ejder, ihtiyarlar, Sayılar (7, 666); tasvirlerden çoğu Eski Ahit’ten alınmadır.[13]

Hıristiyan düşüncesi üzerinde de oldukça etkili olduğu kabul edilen Yahudi apokaliptik literatürü M.Ö.3. yüzyıldan itibaren daha etkin bir konuma gelmiştir. Apokaliptik metin yazarları, vizyon yoluyla doğaüstü varlıklarla ya da meleklerle ilişkileri sonucu sağladıkları bilgileri sembolik bir anlatım tarzı kullanarak insanlara aktarmışlardır. Bu sembolleri bazen Daniel’in yaptığı gibi bizzat kendileri açıklarken bazen de olduğu gibi bırakarak yorumun okuyucu tarafından yapılmasını beklerler. Fakat siyasî olaylarla ya da şahıslarla ilgili kehanetlerde bulunduklarında çok daha özel sembolik bir anlatım kullanmışlar ve sembollerin neyin karşılığı olduğunu açıklamaktan kaçınmışlardır.[14][12]

Örneğin Daniel, Kral 4. Antiochus’u kastettiği iddia edilen ifadelerinde, açıktan onun ismini kullanmayarak boynuz simgesini kullanır. Bunun istisnalarının da var olduğu görülmektedir. Örneğin, Sibylline Oraclesa açıkça Neronun adı zikredilerek onun bir zalim olduğu, bir Deccal olarak öldükten sonra tekrar dirilmek suretiyle dünyaya geri geleceği ifade edilmektedir.[15][12]

G. santl. Bazı Ortaçağ minyatür okulları Apokalypsis’leri resimlemiştir. En ünlüsü Beatus’un açıklamalarını taşıyan Sever Apokalypsisi’dir. Bu eseri Arap etkisinde kalan Garsia Placidus resimlemiştir. Alman okulundan Bamberg’deki, İngiliz okulundan Trinity College’dek Apokalypsis’ler meşhurdur. Angers’de dokunmuş olan Apokalypsis ile Albrecht Dürer’in Apokalypsis gravürünü de saymak yerinde olur. Ağaç üzerine oyulmuş on dört gravürden meydana gelen bu sonuncu Apokalypsis, zamanında çok tanınmıştı ve Reform döneminde büyük bir etkisi oldu.[11]

Kaynaklar

[1] A. Nevzad Odyakmaz, "Dinler Sözlüğü", Babil Yayınları, İstanbul 2008, s37.
[2] Carlos Madrigal, "İncil’in Vahiy Bölümünün Yorumu", Yeni Yaşam Yayınları, İstanbul 2000, s.15.
[3] http://www.jw.org/tr/kutsal-kitab%C4%B1n-%C3%B6%C4%9Frettikleri/sorular/vahiy-kitab%C4%B1/
[4] Prof. Dr. Recep Kılıç, "Vahiy: Mahiyeti, İmkânı ve Doğrulanması Üzerine" (makale), Milel ve Nihal (inanç, kültür ve mitoloji araştırmaları dergisi), cilt: 8, sayı: 1, Ocak – Nisan 2011.
[5] Federick J. Murphy, "Introduction to Apocalyptic Literature, The New Interpreters Bible", Leander E. Keck (ed.), Nashville 1996, VII,1.
[6] Hasan Boynukara, "Modern Eleştiri Terimleri", İstanbul 1997, s.10.
[7] John C. Collins, "Apocalypse", The Encyclopedia of .Religions, M. Eliade (ed.), New York 1983, I, s. 334.
[8] Dr. Cengiz Batuk, "Ortaçağ Harrânîlerinde Eskatolojik Mitlerin Yahudi-Hıristiyan Apokaliptiğine Benzerliği", M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 29 (2005/2), s. 87.
[9] Geniş bilgi için bkz. RUSSEL D. S., "The Method and Message of Jewish Apocalyptic", 328, Philadelphia 1964, Westminster.
[10] Dr. Stanislav Grof, "Maya Faktörü: Teknolojinin Ötesindeki Yol", çev. Nurhan Gevrek.
[11] http://www.egitimmekani.com/sozluk/31381-apokalypsis-nedir-apokalypsis-neye-denir.html
[12] Yeni Ahit, Vahiy 1:1.
[13] http://www.egitimmekani.com/sozluk/31382-apokalypsis-neye-denir.html
[14] Michael E. Stone, "Apocalyptic Literature, Jewish Writings of the Second Temple Period", Micheal E. Stone (ed.), Van Gorcum, Philadelphia 1984, s.383.
[15] bk. Daniel 7:8; Sibylline Kehanetleri, V:361-385, H. N. Bate (tr.), The Sibylline Oracles, Society for Promoting Christian Knowledge, London & New York 1918.






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36677141 ziyaretçi (102709995 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.