Gerçek Mü'min Sendromu (True-Believer Syndrome)
 
True-Believer Syndrome, Gerçek Mümin Sendromu

Gerçek Mü'min Sendromu (True-Believer Syndrome)

"Gerçek Mü'min Sendromu" (true-believer syndrome), Morris Lamar Keene tarafından 1976'da kitabı "The Psychic Mafia"da kullandığı bir terimdir. Morris, bu terimi, metafizik ya da paranormal bir olaya, sahte olduğu ispatlandıktan sonra dahi inanan kişiler için kullanmıştır.[1][2] Morris, bunu bir bilişsel bozukluk [3][4] olarak ele almış ve pek çok medyumun başarısının ardındaki anahtar faktör olarak nitelemiştir.[2]

"Gerçek Mü'min" terimi, daha önce Eric Hoffer tarafından 1951 yılında yayımlanmış "The True Believer" isimli, fanatik grupların psikolojik köklerini anlatan kitabında da kullanılmıştır.

Morris, "The Psychic Mafia", adlı eserinde, bir medyum olan ortağı "Raou"dan bahseder. Topluluklarındaki bazı insanların, Raoul kendisi sahte bir medyum olduğunu açıkladıktan sonra bile ona inanmaya devam ettiğini iletir. Moris,

"İnsanları bir yalana inandırmanın ne kadar kolay olduğunu biliyordum, ama aynı insanların yalanı gerçeğe bu denli tercih edeceklerini beklemiyordum. Hiç bir mantıksal sebep bilinçli bir şekilde bir yalan üzerine kurulu bir imanı yıkamaz."

der.[1][5]

Bu sendromun bir örneği 1988'de when James Randi'nin düzenlediği bir etkinlikte de bulunabilir. Avustralyalı bir haber programının isteği üzerine yapılan bu etkinlikte, sahne sanatçısı José Alvarez, "Carlos" isimli 2000 yaşında bir ruhun medyumluğunu yaptığını iddia eder. Daha sonra Randi ve Alvarez'in bunun kurgu olduğunu söylemelerine rağmen pek çok insan, "Carlos"un gerçek olduğuna inanmaya devam eder.[4] Randi ,bu hatırasını ilettikten sonra:

"Ne kadar deliliniz olursa olsun, bu deliller ne kadar iyi olursa olsun, asla gerçek bir inananı aksine ikna edemez."

der.[6]

Leon Festinger ve ekibi, "When Prophecy Fails" adlı eserde  Marian Keech önderliğindeki bir tarikatı inceler. Bu tarikat dünyanın 21 Aralık 1954 yılında yok olacağına ve tarikata gerçekten bağlı olanların uzaylılar tarafından gemilerle Clarion isimli bir -kurgu- gezegene götürülerek kurtarılacağına inanmaktadır. Bu tarihte hiç bir şey olmadığında, grup Tanrıya olan kuvvetli inançlarının bütün dünyayı kurtardığına inanmaya ve daha büyük bir şevk ile inançlarına insanları davet etmeye başlarlar. Bu diğer bir kaç olayla beraber Festinger'ı bilişsel uyumsuzluk teorisini oluşturmaya itmiştir.[7]

The Psychic Mafia

Psikoloji'de Gerçek Mümin Sendromu

Skeptical Inquirer tarafından yayınlanan bir makalede psikolog Matthew J. Sharps ve meslektaşları Gerçek Mü'minlerin psikolojisini ve inandıkları kıyametin gerçekleşmeyişinin ardından davranışlarını analiz ederler.

Matthew, 2012 Maya kıyamet senaryosu ve başka benzer olayları kullanarak bu insanların inanışlarının, çelişen gerçekliğe rağmen aynı kalması hatta artmasını 4 psikolojik faktörle açıklar.[8]

1. Hafif dissosiyatif yatkınlık: Ruhsal hastalık seviyesinde olmasa da, hafif dissosiyatif yatkınlıkları olan insanlar, net gerçeklikten kopma yaşamaya ve oldukça düşük olasılık şeylere yüksek kıymet vermeye meyilli olmaktadır. Bu tür hafif dissosiyatif bozukluklar genellikle beraberinde paranormal düşünceyi de getirir. [8]

2. Bilişsel uyumsuzluk: Kişi, bir inanca ne kadar yatırım yaparsa, o inanca daha çok değer atfeder ve sonuç olarak bu inançla çelişen doğru veri, kanıt ve hatta gerçekliğe karşı direnç gösterir. Keech örneğindeki bazı Gerçek Mü'minler, uzay gemisini beklemek için eşlerinden, işlerinden feragat etmiş, mallarını elden çıkarmışlardı. Kıyamet gelmeyince bilişsel çelişkileri inançlarını kuvvetlendirerek, yaptıkları büyük yatırım kaybına ve önlerindeki rahatsız edici gerçekliğe bir savunma sağladı. [7][8]

3. Bütünleşik/Gestalt işlem: İnsanların bilgi işleme sürecinde, bütünleşik işlem yapan insanlar, bir kavramı detaylı analiz yapmadan değerlendirir ve fikri bir bütün olarak ve fazla eleştirel yaklaşmadan kabul eder. Sharps dissosiyatif yatkınlık ve bütünleşik işlem arasında bir ilişki olduğunu öne sürmektedir. Paranormal aktivitelere inanmaya yatkın insanlar, hakkında pek fazla kimsenin bir bilgisinin olmadığı "Maya kehanetleri"nin doğru olmasına daha fazla ihtimal vermektedir.[8]

4. Zihinsel kestirme: Bulunabilirlik kısayolunun (availability heuristic) sağladığı kolaylıkla, insanlar yakın zamanlarda olan ya da son zamanlarda karşılarına daha fazla çıkmış örneklerden beslenen şeylere inanmaya daha yatkındır. [9] Beklenen zamandan önce özellikle basında "Maya kehanetleri"yle alakalı çok sayıda makale vardı. Doğaüstüne yönelik dissosiyatif yatkınlığı olan ve bütünleşik işlem yapan insanlar başta olmak üzere, insanların yargı mekanizmaları en son haberlere daha fazla ehemmiyet vermeye yatkınlık gösterir.[8][10]

Kaynaklar

[1] M. Lamar, Keene, "The Psychic Mafia", St. Martin's Press, New York 1976.
[2] Lamar and Sgragett, p.151
[3] W. Sumer Davis, "Just Smoke and Mirrors: Religion, Fear and Superstition in Our Modern World", ss. 11–12. ISBN 0-595-26523-5.
[4] http://skepdic.com/truebeliever.html
[5] Lamar and Spraggett, pp.141–151
[6] ABC News (1998-10-06) "The Power of Belief: How Our Beliefs Can Impact Our Minds", ABC News (2007-06-04)
[7] Festinger, Leon; Henry W. Riecken, Stanley Schachter (1956). When Prophecy Fails: A Social and Psychological Study of a Modern Group that Predicted the Destruction of the World. University of Minnesota Press. ISBN 1-59147-727-1.
[8] Sharps, Matthew; Liao, Schuyler; Herrera, Megan (2014). "Remembrance of Apocalypse Past". Skeptical Inquirer (CSI) 38 (6): 54-58.
[9] Tversky, Amos; Kahneman, Daniel (1973). "Availability: A heuristic for judging frequency and probability". Cognitive Psychology 5 (2): 207–232. doi:10.1016/0010-0285(73)90033-9. ISSN 00100285.
[10] https://tr.wikipedia.org/wiki/Gerçek_mü'min_sendromu






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36744719 ziyaretçi (102830421 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.