Hâfız Dîvânı'ndan Seçme Beyitler, IX
 
Hafız Divanı, gazel 9

Hâfız Dîvânı'ndan Seçme Beyitler, IX

Hafız-ı Şirâzi

Gazel 9 (Ghazal IX)

Vezin: Fâilâtün Feilâtün Feilâtün Feilün

رونق عهد شباب است دگر بستان را
می‌رسد مژده گل بلبل خوش الحان را

“Revnaķ-ı cahdı şebâbest diğer bustanrâ
Mîrased müjde-i gul bulbul-i hoş-elhanrâ”

Gül bahçesine yine gençlik çağının parlaklığı geldi. Güzel nağmeli bülbüle yine gül müjdesi erişti.

ای صبا گر به جوانان چمن بازرسی
خدمت ما برسان سرو و گل و ریحان را

“Ey sabâ, ger be cevânân-i çemen bâz resi
Hidmet-i mâ beresân serv u gul u reyhân râ”

Ey sabah rüzgârı. Ter-ü tâze yeşilliğe uğrarsan, selviye, güle ve fesleğene selâmımızı ilet.

گر چنین جلوه کند مغبچه باده فروش
خاکروب در میخانه کنم مژگان را

“Ger çimin cilve kuned muğbeçe-i bâdefiırûş
Hâkrûb-i der-i meyhane kunem mujgân râ”

Şarap satan muğbeçe (sâkî), böyle cilvelenip durursa; meyhâne kapısını kirpiklerimle süpürürüm.

ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان
مضطرب حال مگردان من سرگردان را

“Ey ki ber meh keşî ez anber-i sârâ çovgân
Muztaribhâl megerdân men-i sergerdân râ”

Amber gibi güzel kokulu, simsiyah ve büklüm büklüm saçlarını ay yüzüne çevgân yapan güzel. Zaten hayran olup kalmışım. Beni ıstırâba düşürme! Başımı, büsbütün döndürme!

ترسم این قوم که بر دردکشان می‌خندند
در سر کار خرابات کنند ایمان را

“Tersem, in kovm ki ber durdkeşân mîhandend
Der ser-i kâr-i harâbât kunend îmân râ”

Korkarım tortulu şarap içenlere gülen ve onlarla alay eden bu kavim, meyhâne havasıyla imânını da elden çıkarır.

یار مردان خدا باش که در کشتی نوح
هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را

“Yâr-i merdân-i hodâ bâş ki keştî-i Nûh
Hest hâkî ki be âbî nehared tûfân râ”

Allah erlerine dost ol. Nûh'un gemisinde öyle bir toprak var ki, Tûfan'ı bile bir damlacık su sayar.

برو از خانه گردون به در و نان مطلب
کان سیه کاسه در آخر بکشد مهمان را

“Borov ez hâne-i gerdûn beder u nân metaleb
Kân siyehkâse der âhir bekoşed mihmân râ”

Feleğin evinden çık, oradan ekmek isteme! Bu zâlim, nihâyet konuğunu öldürür.

هر که را خوابگه آخر مشتی خاک است
گو چه حاجت که به افلاک کشی ایوان را

“Her ki râ hâbgeh-i âhir muştî hâkest
Gû çi hâcet ki be eflâk keşî eyvân râ”

Son yatacağı yer, bir-iki avuç topraktan ibâret olan kişiye de ki: Sarayını. çardağını göklere kadar yüceltmeye ne gerek var?

ماه کنعانی من مسند مصر آن تو شد
وقت آن است که بدرود کنی زندان را

“Mâh-i ken’ânî-i men! Mesned-i mısr ân-i tu şud
Vakt-i ânest ki bedrûd kunî zindân râ”

Benim Kenan ayına benzeyen güzelim. Mısır saltanatı, eline geçti. Artık zindanı terk etmenin tam vakti.

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی
دام تزویر مکن چون دگران قرآن را

“Hâfizâ, mey hor u rindî kun u hoş bâş velî
Dâm-i tezvîr mekun çun digerân Kur’ân râ”

Hâfız, şarap iç, rintlikte bulun, hoş ol. Fakat başkaları gibi Kurân'ı tezvir tuzağı yapma!

Notlar

Çevgân: Çevgan, tarihi milattan öncesine dayanan, Orta Asya Türkleri tarafından at üzerinde oynanan bir tür savaş oyunudur. Oyun; geniş bir alanda, iki takım halinde ayrılmış atlıların, ellerindeki ağaçtan sopalarla keçi derisinden yapılmış topu, karşı tarafın kalesine atmaları esasına dayanmaktadır. Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lügatı Türk'te de bahsettiği oyunun amacı, aynen ciritte de olduğu gibi kişinin at üzerinde hareket kabiliyetlerini geliştirmesini sağlamak, savaşa hazırlamaktır. Orta Asya'daki Türklerin yanı sıra batıya göçen Türkler de bu oyunu oynamaya devam etmişlerdir. Örneğin Osmanlı Devleti zamanında da Çevgan oynandığı, Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde bahsedilmektedir. Günümüzde Türkî Cumhuriyetler'de kural ve oynanış itibariyle çevgana benzeyen "Gökbörü", hâlen oynanmaktadır. Çevgân, tarihî süreç içinde "Polo" adıyla İngilizler vasıtasıyla dünyaya yayılmıştır. (bknz. Tr.wikipedia.org/wiki/Çevgan)

Muğbeçe: Farsça'da çocuk anlamına gelen "beççe" kelimesinden türeyen muğbeçe, Reşad Ekrem Koçu'nun “Eski İstanbul'da Meyhaneler ve Meyhane Köçekleri” adlı kitabında aktardığı üzere, eski İstanbul meyhanelerinde çalıştırılan iki boy uşaktan yaşça daha büyük olan (genellikle 18-23 yaşları arasında) sâkîlere verilen isim. Bunların yaşça daha genç olanlarına ise "palikar" adı verilirmiş. (bknz. Www.eksisozluk.com/show.asp?t=mugbece)

Farsça Kaynaklar

[1] www.neyestan.com/
[2] www.rira.ir/rira/php/?page=view&mod=classicpoems&obj=poem&id=9

❮ 12345678910111213141516171819 ❯






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 46881089 ziyaretçi (119869386 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)

gizli, gizli ilim, ilim, gizli ilimler