Kâinatın Sır Perdesi CERN’de Aralanacak
 

Kâinatın Sır Perdesi CERN'de Aralanacak

Dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı “Büyük Hadron Çarpıştırıcısı” (Large Hadron Collider- LHC), 13.7 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlama'dan (Big Bang) hemen sonraki başlangıç şartlarını oluşturarak, maddenin sır perdesini aralayabilmek için yarın faaliyete geçiriliyor

Fransa-İsviçre sınırında, yerin 100 metre altında 27 kilometrelik dairevi bir tünelde başlayacak deneyden sonra, tünel çevresindeki dört büyük algılayıcıdan ikisi olan Atlas ve CMS, Higgs bozonunun (parçacığının) izini sürecek. Higgs'in yanı sıra bilinenlerden çok daha ağır ve çok daha fazla sayıda, karanlık madde denilen parçacık bulunacağını düşünen Avrupa Nükleer Araştırma Kurumu (CERN) Genel Müdürü Robert Aymar göre LHC, kainatın /23'ünü oluşturan bu karanlık maddenin ne olduğunun anlaşılmasını sağlayacak.
Üçüncü bir algılayıcı ya da gözlem istasyonu olan LHCb adlı mekanizma ise, Büyük Patlama anında maddeyle eşit miktarda olduğu düşünülen antimaddenin nereye gittiğini bulmaya çalışacak.

DÖRT TEMEL SORU

3.76 milyar avroluk proje, minik parçacık fiziğinin yıllardır kafa patlattığı dört büyük soruya cevap bulmaya çalışacak. Bunlar; Higgs bozonunu bulmak, süpersimetrinin sırrını ortaya çıkarmak, madde ve antimaddeyi anlamak ve Büyük Patlama'dan hemen sonra saniyenin binde birindeki sürede ortaya çıkan şartları yeniden yaratmak.

HIGGS BOZONU

Parçacıklara etkileşim yoluyla kuvvet aktararak kütleye sahip olmalarını sağlayan ve “Tanrı parçacığı” olarak da bilinen bu hayali parçacık. Bozon, onu 1964 yılında “tümdengelim” yöntemiyle ortaya çıkaran İngiliz fizikçi Peter Higgs'in adını taşıyor. Bozonun varlığını deneyle kanıtlamak, parçacık fiziğinde bilinenleri özetleyen “standart modelin” eksik halkasını bulmak anlamına gelecek. Higgs bozonu, kütlenin nasıl kazanıldığının anlaşılmasını sağlayacak. Bazı parçacıkların niçin kütleden mahrum olduğu da böylelikle anlaşılabilecek.

SÜPERSİMETRE

Bu kavram, son yılların en esrarengiz keşiflerinden biriyle ilgili. Şöyle ki, görünen madde evrenin sadece yüzde dördünü oluşturuyor. Kainatın yüzde 23'ü karanlık madde, kalan yüzde 73'ü de karanlık enerjiden oluşuyor. Bu konunun aydınlatılması; karanlık maddenin, “nötralino” adı verilen süpersimetrik parçacıklardan oluştuğunu gösterebilecek.

MADDE VE ANTİMADDENİN ESRARI

Enerji maddeye dönüşürken, antiparçacığı oluşuyor. Parçacık ve antiparçacık biraraya gelecek olursa birbirilerini yok ediyor ve enerji ortaya çıkıyor.

BÜYÜK PATLAMA'DAN HEMEN SONRA

O sırada madde, “yoğun ve sıcak çorba” kıvamında ortaya çıktı. Çorba soğuyup yoğunlaşırken, çeşitli parçacıkları oluşturdu. LHC, ağır iyonları birbirileriyle çarpıştırarak bir anlık da olsa, Güneş çekirdeğindekinden 100 bin kat daha yüksek sıcaklık elde etmeye çalışacak. Bu çarpışmalar sırasında kuarklar (temel parçacıklar) ortaya çıkacak. Araştırmacılar, serbest kalan kuarkların maddeyi oluşturmak için ne şekilde ve nasıl birleştiklerini gözlemleyebilecek.

DERİN, BÜYÜK, SICAK ve SOĞUK

LHC çarpıştırıcısı “hadron” ailesinden hidrojen protonlarını, ışık hızının yüzde 99,999'uyla 27 kilometrelik tünele fırlatacak. Yerin 100 metre altında saniyede bir milyar proton çarpışması meydana gelirken, yer üstündeki üç bin bilgisayar saniyede 100 kadar çarpışmayı analiz edecek. Toplanacak veriler, değişik ülkelerde CERN'le bağlantılı araştırma merkezlerine anında iletilecek.

Tünel dünyanın en soğuk “buzdolabı” olacak, zira süper iletken mıknatısları mutlak sıfır olarak kabul edilen eksi 271,3 dereceye kadar soğutuldu.

Tünel boyunca sıralanan dört çarpıştırıcı devasa boyutlarda. En büyükleri Atlas, 25 metre çapında, 46 metre boyunda bir silindir. Ağırlığı yedi bin ton kadar. Üç bin kilometreyi bulan kablolarla sarmalanmış halde. Silindirin yerleştirilebilmesi için, 300 bin ton taş ve toprak kazıldı, 50 bin ton beton döküldü. Atlas, bir yıl içinde, dünyanın en büyük kütüphanesi olan Kongre Kütüphanesi'ndeki üç milyar kitaptakinden 160 kat fazla veri toplayacak.

Proton huzmesi, 10 saatte tünel içinde 10 milyar kilometre kadar yol almış olacak ki bu, Yer'den Neptün'e gidiş geliş mesafesine eşit. Tam yoğunluğa erdiğinde, her proton huzmesi, saatte 1600 kilometre hız yapabilen bir otomobil için gerekli enerjiyi üretir hale gelecek. Çarpışmalar 14 “tera elektron volt” enerji açığa çıkaracak. Bu sayede bir an için de olsa, Güneş'ten 100 bin kat fazla sıcaklıklar elde edilebilecek.





Bu sayfa hakkındaki yorumlar:
Yorumu gönderen: caner, 25.12.2013, 15:32 (UTC):
Bir gün bunlardan daha iyisini yapacağım (İNŞALLAH)



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36667061 ziyaretçi (102693203 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.