Nefis Nedir ve Nefis Terbiyesi, I
 


وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا ﴿٧﴾ فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا ﴿٨﴾ قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا ﴿٩﴾ وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا

“Nefse ve onu şekillendirene, 7 sonra da ona iyilikle kötülük yapmak (ya da hayırla günah işlemek) arasında seçim hakkı veren (ve insanları özgür yaratan Allah)’a andolsun. 8 Nefsini kötülüklerden arındıranlar, kurtuluşa ermiştir. 9 Nefsini kirletenler ise ziyana uğramıştır. 10 ” (Kurân-ı Kerîm, Şems suresi, ayet 7-10.)

Nefis Nedir ve Nefis Terbiyesi

Makale: Akhenaton

1. Bölüm: Nefis Nedir?

~ YENİ YAZI DİZİSİ ~

Bu yazı dizisinin 2. bölümünde anlatacağımız Nefis terbiyesine geçmeden önce “nefis” kelimesi hakkında kısaca bilgi verelim:

“Nefis” (نفس), Arapça bir kelime olup sözlükte “ruh”, “can”, “ben”, “benlik”, “öz”, “kendisi” anlamlarına gelmektedir.

Dini ve ıstılahi bir terim olarak “nefis”, insanlar ve cinler gibi, Allah’ın yaratırken kendilerine akıl bahşettiği düşünen varlıkların günah işlemeye yatkın doğalarına verilen addır. Bunun yanında nefsi kişinin kendi zatı, öz benliği ya da canı olarak tanımlayanlar da olmuştur.

Türkçede “nefis” kelimesinden türemiş ya da bileşik halde birçok kelime vardır. Örneğin kişinin “ÖZ onuru” anlamında kullanılan “izzet-i nefis”, “CAN çekici” anlamında kullanılan; canın arzuladığı herhangi bir şey (örneğin bir yemek, tatlı bir meyve, hoşa gidecek bir içecek)’in tadı hakkında “nefis” deyişimiz gibi.

Nefis hakkında farklı dil ve kültürlerde farklı kelimeler kullanılmıştır. Örneğin “ruh” anlamında kullanıldığında; İngilizce “soul”, Latince “anima”, Yunanca “psyche” kelimelerine karşılık gelmektedir.

Allah’ın göndermiş olduğu semavi kitapların tümünde nefis, önemli bir yer tutmaktadır. Bu İslami terimin Hıristiyanlık’taki karşılığı “benlik”tir. (İngilizce: “Ego”, Arapça “Ene” - أَنَا ve bu kelimeden türemiş “enaniyet” - أنانيّة) İncil’in birçok bölümünde “benliğin günaha yatkın ya da günaha sürükleyen doğası” üzerinde durulur.

Sigmund Freud, 1736’da yazdığı “The Ego and the Id” adlı eserinde insanların zihinsel katmanları, yapısal kişilikler ya da üst-alt kimliklerini açıklarken; “id”, “ego” ve “süperego” kavramlarına değinir. Bu kavramlara kısaca göz atmak gerekirse;

  1. İd: İd, içgüdüsel ihtiyaçlardan ve dürtülerden türetilen psikolojik enerjinin kaynağı, bir başka deyişle de zevk temelli bir istekler ve aşırı ısrarcı temel enerjinin çıkış noktasıdır. Temel ve en ilkel benliktir. Ana kaynağı; cinsellik, açlık gibi ihtiyaçların en bencilce doyurulmasıdır.

  2. Ego: Ego, "id"in bu isteklerini gerçeklikle karşılayan kısımdır. Çeşitli savunma mekanizmaları ile "id"i dengeler. İd ve süperego arasındaki dengeleyici unsurdur. Temel görevi kişisel güvenlik sağlamak ve "id"in bazı isteklerine izin vermektir.

  3. Süperego: Kurallar, çatışma, ahlak, suçluluk gibi şeyler tarafından hafifletilmiş bilinçli zihnin içselleşmeş halidir. İd’in ihtiyaç ve talepleriyle çatışma halindedir.

İşte Nefis, Ego’nun hayat boyunca sadece hayvani isteklere, dürtü ve arzulara ya da cinsel dürtülere odaklı “İd” ile Rabbi ile yoldaşlık etmeyi seçmiş “Süperego” arasındaki yolculuk eden yanımızdır. Bu yolculukta sadece iki temel durak vardır:

  1. Ya “Esfel-i Sâfilîn” (أَسْفَلَ سَافِلِينَ), yani hayvanlardan da aşağı bir duruma düşmek,

  2. Ya da “Âlâ-yı İlliyyîn” (اَعْلٰى عِلِّيّ۪ينَ), yani meleklerden de üstün bir konuma gelmek.

Allah, insanı “ahsen-i takvîm” (en güzel biçimde), yaratmıştır. O, Kurân-ı Kerîm’de şöyle buyurur:

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ﴿٤﴾ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ

Legad [k]halaknâl insēne fî ahseni takvîm. (4) Sümme radednâhu esfele sâfilîn. (5)

“Şüphesiz ki Biz, insanı en güzel bir biçimde yarattık. 4 Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik. 5 ” (Tin Suresi 4-5)

Yazımızın ikinci bölümü olan “Nefis Terbiyesi”ne geçmeden, dostum, önce kendine samimi olarak sor:

  1. Ben, yaşam yolculuğumda yukarıdaki anlatılan iki yoldan hangisini izliyorum?

  2. Hayatımda bana kılavuzluk eden kim? Cinsel arzularım mı? Sınırsız istekler, doyumsuz duygular ya da sonu gelmez tutkularım mı?

  3. Hayatıma önder tayin ettiğim kim: Nefsim mi yoksa Resulullah sallallahu aleyhi vesellem mi?

  4. Kimin öğütlerine kulak veriyorum? O’nun bize getirdiği Kitab’ın mı yoksa benliğimin ya da arzularımın mı?

  5. Kimin kölesiyim? Allah’ın mı yoksa nefsimin isteklerinin mi? İçlerinden hangisiyim: Abdulnefs mi, Abdullah mı?

  6. (Allah’ın beni her an ve her saniye gördüğünü bildiğim halde) neden günah işliyorum? Toplumun bana alim diye sunduğu insanların “Takma kafana, nasılsa şefaat var. Sen ne kadar günah içinde yaşarsan yaşa, Allah hepsini affedecek. Çünkü kıyamet gününde Hz. Muhammed bana şefaat edecek!” sözlerine inandığım, onların bu vaatlerine bel bağladığım ve bu vaatlere güvendiğim için mi?

  7. Kıyamet gününde amel defteri sağından verilenlerden mi olacağım yoksa solundan verilenlerden mi? Amel defterimin şu ana kadarki özeti acaba nasıldır? Günahlarla, haramla, yetim ya da kul hakkı yemekle mi dolu yoksa salih amellerle mi?

  8. Ne kadar salih amel vardır amel defterimde? Kime ne faydam dokundu? İnsanlara ne hayrım dokundu? Kaç yetimin saçlarını okşadım? Kaç yolda kalmışa su verdim? Kaç zor durumda olan Müslüman kardeşime yardım ettim?

  9. Ve son olarak PİŞMAN MIYIM VE DEĞİŞMEK İSTİYOR MUYUM?

Eğer yukarıdaki sorulara verdiğin cevap “Evet”se, bu yazının ikinci bölümünde de seninle sohbetimimi sürdürmek isterim...

Mehmet Akif Ardıç (“Akhenaton”, gizliilimler.tr.gg Admin)
17 Ekim 2017, Adana, Türkiye.

1. BÖLÜMÜN SONU

Akhenaton'un Diğer Yazıları ❯❯





Bu sayfa hakkındaki yorumlar:
Yorumu gönderen: zs, 13.11.2017, 09:44 (UTC):
Konu :Nefis terbiyesi
Daha önceden de yazmıştım ne yazık ki nefsime köleyim.. Değişme isteğim var ama çabam yok. Bu da tamamen zavallılığımdan kaynaklanıyor.. Takipteyim umarım kendimi değiştirebilirim..

Yorumu gönderen: Çetin, 18.10.2017, 04:06 (UTC):
Evet nefsimin bitmek bilmeyen arzularımin esiriyim ama istemiyorum coook çelişki var



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 46848970 ziyaretçi (119817267 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)

gizli, gizli ilim, ilim, gizli ilimler