Phaistos (Faistos, Festos) Diski
 
Phaistos diski, Faistos, Phaistos disc

Phaistos (Faistos, Festos) Diski

Hazırlayan: Akhenaton

Hiyeroglif karakteri ile bir kısmı Linear A, bir kısmı Linear B’ye yakın olan Phaistos Diski, arkeoloji dünyasının gizemini koruyan en önemli eserlerindendir.[1]

Hakkında onlarca kitap yazılmasına karşın ne olduğu hakkında mantıklı bir açıklama yapılamayan disk, Phaistos’taki bir sarayın harabeleri arasında bulunmuştur ve M.Ö. 1700’lerden kaldığı tahmin edilir. Kilden yapılan bu diskin üzerindeki işaretlerin elle çizilmediği, damga mühür yöntemiyle yüzeye bastırılarak yapıldığı söylenebilir. Diskin hala çözülememesinin sebebi olarak hiçbir kopyasına ya da benzer özelliklerde bir örneğine rastlanamamasından kaynaklanmaktadır.[2]

Phaistos sarayının kuzey-doğusundaki "arşiv odası" yakınında bulunan bu diskin her iki yüzü, spiral kuşak içinde, kil henüz ıslak iken damga şeklinde basılmıştır. Sağdan sola bushaphedorı tarımda yazılmış olan bu disk, M.Ö. 1700-1600 yıllarına tarihlenmektedir. Bu diskin dışında Hagia Triada’da küçük dikdörtgen biçimli kil tabletler de ortaya çıkartılmıştır.[3]

Ne olduğu ve anlamı bugün için henüz bilinemeyen ve yaklaşık M.Ö. 18. yüzyıl sonlarına tarihlenen bu diskin üzerindeki işaretlerin benzerleri Anadolu’da vardır ve başka bir örneği bulunmayan bu belgenin Güneybatı Anadolu’dan Girit’e getirilmiş olabileceği üzerine görüşler vardır.[4][5]

İşin ilginç yanı ise bu diskin M.Ö 1700’lü yıllardan kalmış olması ve bilinen ilk baskının bundan 2500 yıl sonra Çin’de yapılmış [6] ve diskin üzerinde ki yazıların o dönem uygarlığı ile eşleşmemiş olmasıdır. Arkeologlar,bu diskin çok daha gelişmiş bir uygarlığa ait olduğunu düşünmektedir.[7]

Phaistos Diski’nin üzerindeki Likya lahdi betimlemesi, Girit’te evlerin ahşaptan, çivi kullanmadan ahşabın ahşaba kenetlenmesi tekniğiyle yapıldığını çağrıştırmaktadır.[8]

Büyük bir olasılıkla M.Ö. 2000’lerden kalma 15 cm çapındaki diskin her iki yüzünde, 45 farklı görünümde spiral biçiminde yerleştirilmiş toplam 241 pitogram (bir obje, yer, faaliyet ya da kavramı resmetme yoluyla temsil eden sembol) bulunuyor. Bu sembollerin ne anlam taşıdığı ise başta da dediğimiz gibi hala çözülememektedir.[9]

Sir Arthur Evans’ın Girit’teki Knosssos Sarayı’nın kazılarına başlamasıyla birlikte, ona göre batık efsane kıta Atlantis’e bir adım daha yaklaşma umudu doğmuştu. Bugün hala Girit’teki Minos uygarlığının dolaylı olarak bu efsane kıta ile ilişkili olduğu düşünülür. Bu nedenden ötürü Phaistos diskinin Atlantis’le doğrudan bağı olduğunu düşünenlerin sayısı hiç de az değildir.[10]

Disk üzerindeki bilinmeyenler,onun hakkında da birçok görüşe neden olmuştur ki bunların arasında sahte olduğu görüşü de vardır. Disk pişirilmiş kilden yapılmıştır ve üzerindeki işaretler baskı ya da pres şeklindedir.Ancak bölgede bu yazıya benzer bir tane dahi benzer yazının bulunamayışı,diğerlerinin elle yazılı olmasına rağmen bu diskte baskı kullanılması olayı tamamen bilinmezlere sürüklemiştir. Ayrıca simgeler hiçbir yazı türü ile benzerlik göstermemektedir.[11]

Bu tür başka örnekler bulunup kelime haznesi genişletilemedikçe çözülemeyecek ya da tesadüfen çözülmüş olsa bile kanıta dayandırılamayacak bir gizem olmaya devam edecektir.

Disk, birçok arkeolog tarafından otantik olarak kabul edilse de, bir kaç akademisyen diskin sahte ya da bir aldatmaca olduğuna inanmaktadır. 1926 yılında Knossos’ta bulunmuş olan Mavro Sipilio halkasının da benzer spiral yapıya sahip olması, Phaistos diskinin de spiral tarzında yazılmış olması nedeniyle bunun gerçek bir Minos eseri olduğunun kanıtı olarak kabul edilmektedir.[12]

Phaistos Diski’nin çözümü için pek çok varsayım geliştirilmiştir ve öneriler pek çok hayali yöne doğru gitmektedir: Baskça, Çince, Dravid, Yunanca, Hititçe, Luwi dili, "Pelasgi" Dili, Sami Dili, Slavca, Sümerce ve diğerleri.. Eğer çözümlerden biri doğruysa, diğerlerinin hepsi yanlıştır.[13]

Antik disk, önceden hazırlanmış sembollerin kile bastırılması ile oluşturulmuştur. Uzmanların 6 yıllık bir çalışma sonunda bu sembollerin sadece bir kısmını çözebildiler ve antik CD’de yazanların bir dua olduğunu düşünüyorlar. Girit Teknolojik Eğitim Enstitüsü’nden Dr. Gareth Owens, diskte en çok "anne" anlamına gelen sembolün geçtiğini belirtiyor. Diskin bir tarafı hamilelik diğer tarafı ise ile doğumla ilgili. Owens, "anne" anlamına gelen sembolün Minos’un tanrıça anasıyla ilintili olduğunu belirtiyor.14

Diskin üzerindeki resim yazısı Mısır Hiyeroglif yazısını andırmaktadır. Merkezden başlayıp çevreye doğru spiral bir helezon şeklinde kazılmış olan bu işaretler bugüne kadar sırlarını korumaktadırlar. Gerek Yunanca gerekse Latince ile uğraşan dil uzmanları bu işaretleri okumakta başarılı olmamışlardır. Günümüzde bu işaretleri bilgisayara yükleyip, makine mantığı ile çözmek için girişimler sürmektedir.[11]

Bu işaretlere ayrıntılı olarak anlam vermek elbette ki bir uzmanlık konusudur. Ancak, elde belli bir dil bulunursa, ilişkileri kurmak ve tutarlı bir şekilde yazıyı anlamlandırmak mümkündür.[15]

Güney Girit’teki Phaistos’ta bir sarayın kalıntıları arasından gün ışığına çıkarılan disk, o gün bugündür bilimin üzerinde inatla çalıştığı ama henüz bir sonuç alamadığı arkeolojik türden bir objedir.[10]

Kaynaklar

[1] Komisyon, "Uygarlık Tarihi" (ders kitabı), Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi, Ağustos 2011, ISBN: 978-975-06-0939-8, s.148.
[2] Halil İbrahim Çakır, "Arkaik Dönem Yunan Seramiklerinin İncelenmesi ve Günümüz Yorumlamaları" (yüksek lisans tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi, Seramik Anasanat Dalı, Afyonkarahisar 2011, s. 4.
[3] https://odabashuseyin.files.wordpress.com/2011/03/eskic3a7ac49fda-yazc4b1-malzemeleri-ve-kitabc4b1n-oluc59fumu-nuray-yc4b1ldc4b1z.pdf
[4] Johannes Friedrich , "Kayıp Yazılar ve Diller", çev. R. Tekoglu, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2000, ISBN: 9756899794, s.164-165.
[5] Şükrü Özüdoğru, "Arkaik Dönem Plastik Eserleri Işığında Lykia İkonografisinde Yerli ve Yabancı Unsurlar" (doktora tezi), Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya 2008, s.10.
[6] http://angesen.blogspot.com.tr/2013/06/phaistos-diski.html
[7] http://www.mailce.com/gizemli-mitler.html
[8] "Antik Çağda Bir Kültürler Harmanı: Lidya", Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müze Dergisi, Nisan-Mayıs-Haziran 2014, sayı: 13, s. 24-25.
[9] http://www.on5yirmi5.com/pdf/9160-merak-edilen-sirlar-bu-kitaplarda.pdf
[10] Arzu Yüksel, "Cevabı Bilinmeyen Esrarengiz Sorular", Carpe Diem Kitap, İstanbul 2008.
[11] https://insanveevren.wordpress.com/2011/04/20/phaistos-diski/
[12] http://www.hayretedeceksin.com/tarih/tarihi-gizemler/89-festos-diski
[13] http://www.ufonet.be/gizemli-dosyalar-konular/268-lineer-a-ve-phaistos-diski.html
14 http://www.haberler.com/4000-yillik-antik-cd-nin-sirri-cozuldu-6631558-haberi/
[15] Doç. Dr. Haluk Berkmen, "Phaistos Diski" (makale)






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36861674 ziyaretçi (103034422 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.