Wilson İlkeleri ve Önemi
 



Wilson İlkeleri ve Önemi

Wilson İlkeleri (8 Ocak 1918)

1918 yılının başında tüm uluslarda savaşa karşı bıkkınlık ve barış özlemleri açıkça görülüyordu. Milyonlarca insan ölmüş, açlık ve sefalet tüm Avrupa'yı etkilemişti. l918 yılının başında ise hangi tarafın kazandığı kesin belli olmamakla beraber, savaş uzadıkça İtilaf Devletleri'nin kazanacağı görülüyordu. 1917 yılında Almanya ve Avusturya'nın barış girişimleri ile İtilaf Devletleri'nin barış koşullarını ağırlaştırmak istemeleri yüzünden başarılamamıştı.

İşte bu ortam içerisinde Başkan Wilson, gelecek barışın esaslarını saptayan "14 Nokta" sını açıkladı.

ABD Cumhurbaşkanı Woodrow Wilson, 1.Dünya Savaşı sonrasında yapılacak barışın esaslarını yayınladığı 14 ilke ile açıklamış, İtilaf devletleri de ABD’yi yanlarında tutmak istediklerinden dolayı bu ilkeleri kabul ettiklerini bildirmişlerdir. 14 İlke veya 14 Umde (İng: Fourteen Points) diye de bilinir

ABD Başkanı Wilson, savaştan sonra barışın devam etmesini, bir daha böyle büyük savaşların çıkmamasını istiyordu.

Başkan Wilson'un bu çabalarından haberi olan Fransa Başbakanı ve Dışişleri Bakanı 27 Aralık 1917'de Fransa'nın savaş amaçlarını açıklarken, Fransa'nın istila amacı gütmediğini, kul hayatı yaşayan doğu halklarına kendi kaderlerini kararlaştırmak hakkını verecek "uluslar prensibi" için savaştıklarını belirtiyorlardı. İngiltere Başbakanı Lloyd George ise 5 ocak 1918'de yaptığı konuşmada, Türklerin başkentinde gözleri, Türk halkına dayanan bir Osmanlı İmparatorluğu'nun varlığına karşı olmadıklarını belirtti. Böylece hem Wilson tatmin edildi hem de İttifak Devletleri kamuoyu savaştan çıkmak isteyeceklerdi.

Daha sonra eklenenlerle birlikte 27'ye ulaşan bu noktalar, 11 Şubat'ta Wilson'un bir konuşmasında, devletlerin yeni topraklar kazanamayacakları, savaş tazminatı alınamayacağını açıklanmasıyla özet olarak  şu esasları belirliyordu:

İlkeler

  1. Barış Antlaşmaları açık ve şeffaf biçimde yapılmalı, gizli antlaşmalar yapılmamalıdır.
  2. Karasuları dışındaki denizlerde dolaşım, savaşta ve barışta, özgür olmalıdır. Uluslararası kararla, uluslararası antlaşmalara uyulmasını sağlamak için genel veya bölgesel ablukalar oluşturulabilir.
  3. Uluslar arasındaki bütün ekonomik engeller kaldırılmalı ve serbest ticarete izin verilmelidir.
  4. Uluslar, iç güvenliği sağlamaya yetecek miktarın dışında silahlanmamalıdır. Bunun sağlanması için garantiler verilmelidir.
  5. Dekolonizasyon sağlanmalı ve sömürge topraklarında uluslara kendi kaderini belirleme hakkı verilmelidir.
  6. Rusya topraklarındaki yabancı birlikler ayrılmalı ve devletlerin de yardımı ile Rusya'ya kendi gelişmesini sağlamak için her türlü imkan verilmelidir.
  7. Almanya, işgal ettiği Belçika topraklarını boşaltmalı ve Belçika'da savaş önceki durum yeniden kurulmalıdır.
  8. Almanya, işgal ettiği Fransa topraklarını boşaltmalı ve Prusya'nın 1871'de ilhak ettiği Alsace-Lorraine'i Fransa'ya geri vermelidir.
  9. İtalya'nın sınırları ulusçuluk anlayışına göre yeniden düzenlenmelidir.
  10. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu halklarına kendi yazgını belirleme hakkı sağlanmalıdır (öz-belirlenim / self-determination ).
  11. Romanya, Sırbistan ve Karadağ toprakları boşaltılmalı ve Sırbistan'a denize açılma imkanı verilmelidir. Balkan devletlerinin sınırları ulusçuluk prensibine göre düzenlenmelidir.
  12. Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk olan kısımlarına egemenlik hakkı tanınmalı, fakat Türk olmayan halklara bağımsızlık verilmelidir. Çanakkale Boğazı, sürekli olarak, bütün milletlerin ticaret gemilerine açık olmalı ve bu durum milletlerarası garanti altına konmalıdır.
  13. Bağımsız bir Polonya kurulmalı ve Baltık Denizi'ne açılmalıdır.
  14. Büyük ve küçük, bütün devletlere siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak garanti altına almak imkanını sağlamak amacı ile, uluslarası örgüt kurulmalıdır.

İlkeler'in Yorumu

1. Gâlip devletler yenilen devletlerden toprak ve savaş tazminatı almayacak.

Açıklama:

a. Bu madde yeni sömürgeler oluşmasına karşıdır.
b. Mağlup devletlerin mütareke imzalamasını hızlandırmıştır.
c. Savaştan sonra imzalanan antlaşmalar bu maddeye uymamıştır.

2. Devletlerarası antlaşmalarda açık diplomasi esası uygulanacak.

Açıklama:

Gizli antlaşmalar hukuken geçersiz sayılmıştır.

3. Karasuları dışındaki denizlerde tam serbestlik sağlanacak
4. Uluslar arası ekonomik engeller kaldırılacak ve devletler arasında eşitlik sağlanacak
5. Silahlanmanın azaltılması yolunda karşılıklı güvenceler verilecektir.

Açıklama:

İlk silahsızlanma çağrısıdır.

6. Rusya,Belçika,Romanya,İtalya,Sırbistan,Karadağ ve Romanya’nın sınırları tekrar saptanacak
7. Devletlerarası anlaşmazlıkları barış yoluyla çözecek uluslararası bir örgüt kurulacak

Açıklama:

Milletler Cemiyetinin kurulması istenmiştir. Bu cemiyet Paris Konferansında kurulmuştur. Bu madde Wilson Prensiplerinin uyulan tek maddesidir. Savaş uluslararası meselelerin çözülmesinde araç olmaktan çıkarılmak istenmiştir.

8. Boğazlar bütün ulusların ticaret gemilerine açık olacak.
9. Osmanlı İmparatorluğu’nda Türklerin oturduğu bölgelerin egemenliği sağlanacak; diğer bölgelerdeki uluslara da kendilerini geliştirme hakkı verilecektir.

Açıklama:

Osmanlı Devletinin devam edeceği, fakat, parçalanacağı vurgulanmıştır. Bu madde Mondros mütarekesinden sonra Anadolu’da başlayan işgallerin hukuk dışı; bu durum karşısında Türk Kurtuluş Savaşının ise hukuka uygun olduğunu gösterir. Bu madde azınlıklar için ilham kaynağı olmuştur.

10. Alses Loren Fransa’ya geri verilecektir.

Açıklama:

Bu madde “savaştan sonra mağlup devletlerden toprak alınmayacaktır” maddesi ile çelişmektedir.

Wilson Prensiplerinin Önemi

  1. İttifak grubu mütareke imzalama konusunda cesaretlendi (Savaşın bitişi hızlandı)
  2. Çok uluslu imparatorlukların parçalanması ön görüldü
  3. Wilson ilkeleri itilaf devletlerinin çıkarlarına ters düşmüştür. Bu nedenle kabullenmiş gibi göründükleri bu ilkeleri kendi çıkarları doğrultusunda yorumlamışlardır. İttifak devletleri ise bu ilkeleri barışın anahtarı olarak görüp benimsemişlerdir.
  4. Savaştan sonra prensiplerine uyulmadığını gören ABD belli bir dönem Avrupa siyasetinden çekildi.
  5. İmzalanan antlaşmalarda prensiplere uyulmadı
  6. Kurtuluş Savaşı ve II. Dünya Savaşının çıkması Wilson Prensiplerinin amacına ulaşmadığını gösterir.




Bu sayfa hakkındaki son yorum:
Yorumu gönderen: rabia, 17.11.2016, 16:18 (UTC):
12. maddeye yorum yapilmamis :(

Yorumu gönderen: Yawhehe, 28.10.2016, 07:46 (UTC):
Ben bunları çok okusamda aklımda kalmıyor sınavda yanlış yapıyorum ne yapabilirim

Yorumu gönderen: ebru, 25.08.2016, 15:55 (UTC):
elinize sağlık çok işime yardı

Yorumu gönderen: Göksen fjjcjdjcncn, 30.07.2016, 18:32 (UTC):
Allah razı olsun sizden

Yorumu gönderen: naz, 05.01.2016, 20:08 (UTC):
hangi maddesi 1 dünya savasinin çabuk bitmesine sebep oldu peki

Yorumu gönderen: XTRAY, 23.11.2015, 08:55 (UTC):
ARKADAŞLAR BU ÖDEVİ HOCALAR SİZE BURDAN BAKIP DİREK YAZMANIZ İÇİN VERMİYOR. BUNLARI İYİCE OKUYUP ANLAYIN O ZAMANDAN BERİ ABD DÜNYAYA HAKİM OLMAK İSTEDİ. 12. MADDESİ OSMANLIYLA İLGİLİ OSMANLI İMPARATORLUĞU ÇOK ULUSU BARINDIRAN BİR DEVLET BUNU ABD PARÇALAMAK İSTEDİ, OSMANLININ İÇİNDEKİ AZINLIKLARI TAHRİK EDİP İÇ İSYANLAR ÇIKARTTI HEPSİNE AYRI BAĞIMSIZLIK VERMEMİZİ İSTEYİP BİZİ PARÇALAMAK İSTEDİ, ŞU AN ABD'YE BAKINCA AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ OLARAK GEÇİYOR YANİ ULASLARI KENDİ BAŞLIĞI ALTINDA TOPLAMIŞ!! BU MADDELERİN ÖNEMİ

Yorumu gönderen: fatih05, 16.12.2014, 20:29 (UTC):
kaynakçayı yazar mısınız ???

Yorumu gönderen: eylül, 16.11.2014, 14:21 (UTC):
gerçekten ziyaret edilmesi gereken bir sayfa emeği geçen herkese teşekkürler :)

Yorumu gönderen: ilayda, 18.10.2014, 11:52 (UTC):
Dershanede hoca "Wilson İlkeleri" ni anlat dedi.Sağolun çok işime yaradı:D

Yorumu gönderen: ayşe imece , 14.10.2014, 12:56 (UTC):
çok teşekür ederim inkilap ödevime çok yardımcı oldunuz :D:D:D:D

Yorumu gönderen: yyyyyyy, 09.10.2014, 15:06 (UTC):
birz karışık yani tam ben anlamadım):

Yorumu gönderen: H. Avan, 07.04.2014, 10:45 (UTC):
Oraya koyduğunuz Fourteen Points başlıklı metin dalga amaçlı yazılmış bir metin gibi görünüyor. Siz İngilizce bilmiyor musunuz?

Yorumu gönderen: onur, 09.12.2010, 15:03 (UTC):
çok iyimiş ödeve iyi oldu haha 2 dk lik iş saolun bb

Yorumu gönderen: sibel , 08.11.2010, 18:57 (UTC):
çok güzelmiş saolun ödevimi yaparken işime yaradı

Yorumu gönderen: asdafsadafsa, 04.11.2010, 11:35 (UTC):
çok işime yaradı gerçekten saolun ;]

Yorumu gönderen: bıuffyrfo6, 29.10.2010, 17:19 (UTC):
hngi ilkeler osmanlıyla ilğili

Yorumu gönderen: çağlar, 24.10.2010, 20:29 (UTC):
wilson ilkelerini abd için öenmi nedir??

Yorumu gönderen: qmSee....!, 20.10.2010, 16:03 (UTC):
qeRÇeektn süperrMİşş yaa çoqq yrdımcı oldunzz sAOLunn..

Yorumu gönderen: gdfggfdg, 18.10.2010, 17:32 (UTC):
mkgmşfd

Yorumu gönderen: Ogyy, 27.10.2009, 17:23 (UTC):
ama bu anlaşmayı uygulamak osmanlıya gelince cayıyorlar bu nasıl bi adalettir yaa???



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36681263 ziyaretçi (102717320 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.