Yek
 

Yek

Erlik iyesinin hizmetinde olan iyelere kara iye ve yek adı verilir. Yek'in anlamı şeytan demektir.[1][2] Bazı sözlüklerde 'yeg', veya 'yik' biçiminde de geçmektedir. 'Kötü ruh, şeytanın yarattığı hastalık, zarar verme' gibi anlamları da vardır. Başka sözlüklerde 'ig' ve 'iklig' biçiminde geçen ve hastalık anlamı da bulunur.[3]

Kasgārlı Mahmud, Divānü Lugāti't-Türk'te Yek'le ilgili şu deyimlerden bahsetmiştir:

  1. “Yek anı esnetti”: Şeytan, onu esnetti.[4]
  2. “Yek kargaldı”: Şeytan, lanetlendi.[5]
    “Bardı sanğa yek otru tutup bal / Barçın kedhiben talu yuwga bolup kal”: Şeytan bal tutarak sana vardı. İpek elbise giyerek yufka akıllı, deli olarak kal. Şeytan, sana karşı çıktı, sana bal sundu- bununla dünya lezzetini murat ediyor- ipek elbise giydirdi, sen ona kıvandın. Onun hilesini bilmedin, artık sen delilikle yaşa.[6]
  3. “Bilmis yek bilmedhük kisiden yég”: Tanınmış şeytan, tanınmadık adamdan daha iyidir.[7]
  4. “Ol yekni kargattı”: O şeytanı lanetletti.[8][9]

Kaynaklar

[1] Yaşar Kalafat, "Doğu Anadolu'da Eski Türk İnançlarının İzleri", 1995, s.32.
[2] Salih Uçak, "ERGANİ'DE ESKİ GÖK TANRI DİNİNE BAĞLI İYELER İLE İLGİLİ İNANÇ VE RİTÜELLER", e-Journal of New World Sciences Academy Humanities, 4C0013, 4, (3), 214-229.
[3] tr.wikipedia.org/wiki/Yek
[4] Kasgārlı Mahmud, "Divanü Lügati't-Türk", 1992, c.1, s.266-267.
[5] Kasgārlı Mahmud, a.g.e., c.2, s.236.
[6] Kasgārlı Mahmud, a.g.e., c.3, s.156.
[7] Kasgārlı Mahmud, a.g.e., c.3, s.160.
[8] Kasgārlı Mahmud, a.g.e. c.2, s.338.
[9] Yrd. Doç. Dr. Nuran Yılmaz, "11. YÜZYIL MÜSLÜMAN TÜRK DÜNYASINDAKİ DİN ANLAYIŞININ DİVANÜ LÜGATİ'T-TÜRK'TEKİ YANSIMALARI", s.1017-1018, turkishstudies.net/sayilar/sayi10/yılmaznuran.pdf






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:
 
 
19 Ağustos 2007 itibariyle, toplam: 36898088 ziyaretçi (103098162 klik) tarafından görüntülenmiştir. Online ziyaretçi rekorumuz, 4626 kişi. (5 Eylül 2010)
 
 

gizli

Bu site, en iyi Firefox ve Google Chrome tarayıcılarında ve 1024 x 768 ekran çözünürlüğünde görüntülenir.